Aktualności

Atestacja sprawozdań zrównoważonego rozwoju to proces niezależnej weryfikacji informacji zawartych w raportach ESG. Jej celem jest potwierdzenie, że raport został sporządzony zgodnie z obowiązującymi regulacjami standardami oraz że zawarte w nim informacje są rzetelne
i wiarygodne.

Obowiązek atestacji wynika z Dyrektywy CSRD, która znacząco rozszerza wymagania dotyczące raportowania kwestii związanych ze zrównoważony rozwoje. Nowe regulacje obejmują tysiące firm w całej Unii Europejskiej, a celem tych zmian jest zwiększenie transparentności oraz dostarczenie inwestorom i interesariuszom wiarygodnych danych na temat wpływu działalności firmy na środowisko i społeczeństwo oraz sposób zarządzania organizacją.

Na czym polega atestacja?

Atestacja sprawozdań zrównoważonego rozwoju oznacza, że niezależni biegli rewidenci przeprowadzają weryfikację zgodnie z określonymi standardami i wytycznymi. Obecnie, zgodnie z założeniami Dyrektywy CSRD, atestacja ma charakter ograniczonej pewności, co oznacza, że audytorzy oceniają, czy sprawozdanie nie zawiera istotnych błędów lub zniekształceń.

Proces atestacji obejmuje sprawdzenie kilku kluczowych elementów:

1. Zgodność z przepisami krajowymi i unijnymi, raporty muszą spełniać wymagania Dyrektywy CSRD oraz być zgodne z regulacjami prawnymi, które implementują przepisy Dyrektywy do polskiego porządku prawnego;
2. Zastosowanie Europejskich Standardów Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS), weryfikacja, czy raport uwzględnia wszystkie wymagane informacje zgodnie
   z obowiązującymi standardami;
3. Proces podwójnej istotności, sprawdzenie, czy firma prawidłowo przeanalizowała
   i uwzględniła zarówno wpływ swoich działań na środowisko i społeczeństwo, jak i to, jak czynniki ESG wpływają na jej sytuację finansową;
4. Ujawnienia taksonomiczne, analiza zgodności raportu z Taksonomią UE, czyli regulacjami dotyczącymi klasyfikowania działalności jako zrównoważonej środowiskowo.

Nowy Krajowy Standard Atestacji

W Polsce obowiązuje Krajowy Standard Usług Atestacji Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju 3002PL, który został opublikowany w styczniu 2025 roku. Jest to dokument określający szczegółowe wymagania dotyczące procesu atestacji, roli biegłych rewidentów oraz zakresu obowiązkowej weryfikacji raportów ESG.

Ograniczona czy pełna pewność?

Obecne przepisy zakładają, że atestacja sprawozdań zrównoważonego rozwoju początkowo będzie miała charakter ograniczonej pewności, a w przyszłości powinna przejść na poziom pełnej pewności, podobnie jak ma to miejsce w przypadku sprawozdań finansowych.

Jednak w proponowanym przez Unię Europejską pakiecie regulacyjnym Omnibus pojawia się kwestia pozostawienia atestacji na poziomie ograniczonej pewności. Ostateczne decyzje w tym zakresie będą miały istotny wpływ na zakres i sposób weryfikacji raportów ESG przez biegłych rewidentów w nadchodzących latach.

Dlaczego atestacja jest istotna?

Atestacja sprawozdań zrównoważonego rozwoju zwiększa ich wiarygodność, co ma kluczowe znaczenie dla inwestorów, instytucji finansowych i innych interesariuszy. Wdrożenie tego procesu pozwala firmom:

• Podnieść poziom transparentności i rzetelności raportowania;
• Zwiększyć zaufanie interesariuszy;
• Lepiej identyfikować i zarządzać ryzykami ESG;
• Dostosować się do rosnących wymagań regulacyjnych.

Wprowadzenie obowiązkowej atestacji oznacza istotne zmiany w sposobie raportowania kwestii z obszaru ESG i wymaga od firm nowego podejścia do gromadzenia oraz prezentowania danych. Warto już teraz przygotować się do tych wymogów, aby uniknąć problemów związanych z ich wdrożeniem.

3 kwietnia 2025 roku, Parlament Europejski przegłosował Dyrektywę „Stop-the-clock”, będącą częścią pakietu Omnibus I, która opóźnia terminy wdrożenia kluczowych regulacji dotyczących raportowania zrównoważonego rozwoju i należytej staranności, takich jak Dyrektywa CSRD
i CSDDD.

Dyrektywa „Stop-the-clock” przewiduje odroczenie o dwa lata wymogów sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju dla spółek obecnie objętych zakresem Dyrektywy CSRD, które miały rozpocząć raportowanie po raz pierwszy za rok 2025 i rok 2026. Oznacza to, że spółki te zaraportują po raz pierwszy odpowiednio za 2027 i 2028 rok.

W odniesieniu do Dyrektywy CSDDD, Dyrektywa „Stop-the-clock” przewiduje przesunięcie terminu transpozycji o 1 rok, a także odroczenie jej stosowania o 1 rok dla pierwszej grupy spółek objętych zakresem tej dyrektywy.

Co dalej?

Formalne zatwierdzenie przez Radę UE

Decyzja musi teraz zostać formalnie zatwierdzona przez Radę Unii Europejskiej.

Transpozycja do prawa krajowego

Po przyjęciu Dyrektywy państwa członkowskie będą miały określony czas na wdrożenie jej postanowień do prawa krajowego.

Choć Dyrektywa „Stop-the-clock” daje firmom więcej czasu na wdrożenie obowiązków związanych z ESG, nie oznacza to, że warto odkładać działania na później. Regulacje ESG to nie tylko wymóg prawny, ale także rosnące oczekiwania inwestorów, kontrahentów i konsumentów. Firmy, które wykorzystują ten czas na solidne przygotowania, zyskają przewagę konkurencyjną i unikną ryzyka przyspieszonego wdrażania zmian w przyszłości.

Wytyczne ONZ dotyczące biznesu i praw człowieka (z ang. UN Guiding Principles on Business and Human Rights) mają na celu ułatwienie przedsiębiorstwom implementacji odpowiednich działań w zakresie szanowania praw człowieka, zgodnie z międzynarodowymi standardami. Zawierają one konkretne zalecenia dotyczące sposobu, w jaki firmy mogą unikać naruszeń praw człowieka, zapewniać odpowiedzialność oraz rozwiązywać przypadki, gdy do takich naruszeń dochodzi.

Kluczowe zasady Wytycznych ONZ

Wytyczne ONZ opierają się na trzech filarach, które stanowią fundament odpowiedzialności przedsiębiorstw w zakresie praw człowieka. Są to:

1. Obowiązek państw do ochrony praw człowieka

Państwa mają obowiązek stworzenia ram prawnych i instytucjonalnych, które umożliwiają ochronę praw człowieka w kontekście działalności gospodarczej. Zgodnie z Wytycznymi, rządy powinny tworzyć przepisy i regulacje, które zapewniają przestrzeganie praw człowieka przez przedsiębiorstwa, oraz prowadzić działania egzekucyjne w przypadku ich naruszeń.

2. Odpowiedzialność przedsiębiorstw za poszanowanie praw człowieka

Firmy powinny unikać negatywnego wpływu na prawa człowieka i aktywnie zapobiegać jego występowaniu w ramach swojej działalności oraz łańcuchów dostaw.

3. Obowiązek zapewnienia dostępu do środków zaradczych

Firmy muszą zapewnić, że osoby, których prawa zostały naruszone, będą miały dostęp do odpowiednich środków zaradczych. Obejmuje to zarówno zapewnienie sprawiedliwego procesu w przypadkach naruszenia praw, jak i wdrażanie procedur, które umożliwią naprawienie szkód wyrządzonych przez przedsiębiorstwo lub jego partnerów.

Wytyczne ONZ w kontekście zrównoważonego rozwoju

Zrównoważony rozwój, zarówno w wymiarze społecznym, jak i środowiskowym, stanowi integralną część Wytycznych ONZ. Firmy, które szanują prawa człowieka, przyczyniają się nie tylko do poprawy warunków pracy, ale także do budowania zaufania społecznego
i promowania zrównoważonego rozwoju. Wytyczne ONZ nakładają na przedsiębiorstwa obowiązek przeprowadzania oceny ryzyka dotyczącego praw człowieka, a także odpowiedzialnego zarządzania łańcuchem dostaw w celu zapobiegania nadużyciom.

Odpowiedzialność firm w zakresie praw człowieka

Wytyczne ONZ kładą szczególny nacisk na odpowiedzialność przedsiębiorstw w zakresie przestrzegania praw człowieka. Firmy są zobowiązane do wdrażania polityk i działań, które zapobiegają potencjalnym naruszeniom, a także do wprowadzenia systemów monitorowania, które umożliwiają identyfikację ryzyk związanych z naruszeniem praw człowieka, zarówno wewnątrz organizacji, jak i w jej łańcuchu dostaw. Oznacza to również konieczność przejrzystości działań, raportowania postępów oraz odpowiedzialności przed interesariuszami, w tym pracownikami, konsumentami, społecznościami lokalnymi i organizacjami międzynarodowymi.

Zalecenia dla przedsiębiorstw wynikające z Wytycznych ONZ

1. Wdrożenie polityk dotyczących praw człowieka

Firmy powinny stworzyć i wdrożyć polityki, które określają ich podejście do przestrzegania praw człowieka. Te polityki powinny obejmować wszystkie aspekty działalności przedsiębiorstwa, w tym zarządzanie łańcuchem dostaw, relacje z pracownikami oraz sposób współpracy z lokalnymi społecznościami.

2. Edukacja i szkolenia

Firmy powinny prowadzić regularne szkolenia dla swoich pracowników na temat praw człowieka i zasad ich przestrzegania w działalności zawodowej. Edukacja ta powinna obejmować także dostawców i partnerów biznesowych, aby zapewnić, że wszyscy członkowie łańcucha dostaw przestrzegają podobnych zasad.

3. Transparentność i raportowanie

Firmy są zobowiązane do transparentnego raportowania swoich działań w zakresie praw człowieka, szczególnie w kontekście ryzyk związanych z ich działalnością oraz środków podjętych w celu zapobiegania naruszeniom.