Yearly Archives: 2025

26 lutego br. Komisja Europejska przedstawiła pierwszy pakiet uproszczeń w obszarze zrównoważonego rozwoju, znany jako Omnibus. Jego głównym celem jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw w Unii Europejskiej, co ma zwiększyć ich konkurencyjność i uwolnić dodatkowe możliwości inwestycyjne. Komisja proponuje szereg zmian kluczowych regulacji z obszaru ESG, takich jak Dyrektywa o sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju (CSRD), Taksonomia UE, Dyrektywa dotycząca należytej staranności (CSDDD), mechanizmu CBAM oraz Rozporządzenia InvestEU.

Kluczowe proponowane zmiany w Dyrektywie CSRD

Dyrektywa o sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju została poddana istotnym proponowanym modyfikacjom:

Podniesienie progów obowiązkowego raportowania: zgodnie z propozycją Komisji obowiązkowe wymogi sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju mają dotyczyć jedynie największych firm, czyli jednostek zatrudniających powyżej 1000 pracowników oraz osiągających sumę bilansową powyżej 25 mln EUR lub przychody netto powyżej 50 mln EUR. Szacuje się, że takie zawężenie zmniejszy liczbę objętych firm o 80% na poziomie Unii Europejskiej.

Dobrowolność raportowania dla mniejszych firm: przedsiębiorstwa nie spełniające powyższych kryteriów będą mogły dobrowolnie raportować informacje o zrównoważonym rozwoju, co pozwoli im dostosować się do nowych standardów we własnym tempie.

Uproszczenie standardów raportowania ESRS: Komisja proponuje poluzowanie Europejskich Standardów Zrównoważonego Rozwoju (ESRS), aby ułatwić proces raportowania dla przedsiębiorstw i ograniczyć poziom szczegółowości wymaganych informacji, w tym rezygnację z sektorowych standardów raportowania ESRSpozostawiając jedynie ogólne wymogi.

Odroczenie stosowania wymogów sprawozdawczych: w ramach proponowanych zmian Komisja chce przesunąć o dwa lata obowiązek raportowania dla drugiej i trzeciej fali jednostek, które na podstawie Dyrektywy CSRD miały złożyć raporty po raz pierwszy za 2025 lub 2026 rok.

Ograniczenie zakresu danych od małych firm w łańcuchu wartości: jednostki bezpośrednio raportujące nie będą mogły żądać od jednostek w łańcuchu wartości informacji z obszaru ESG wykraczających poza zakres dobrowolnego Standardu Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (VSME), który zostanie określony przez Komisję.

Pozostawienie standardu ograniczonej pewności w atestacji raportów: Komisja proponuje zachowanie wymogu jedynie ograniczonej pewności przy atestacji raportów zrównoważonego rozwoju. Oznacza to, że przedsiębiorstwa nie będą musiały spełniać wyższych standardów pełnej atestacji, co ograniczy koszty i uprości procedury związane z weryfikacją.

Kluczowe proponowane zmiany w Taksonomii UE

Pakiet Omnibus proponuje również istotne zmiany w Taksonomii UE:

Dobrowolność sprawozdawczości: Komisja proponuje wprowadzenie dobrowolności raportowania na podstawie art. 8 Rozporządzenia w sprawie Taksonomii UE dla firm, które podlegają zmienionej Dyrektywie CSRD, ale których przychody netto nie przekraczają 450 mln EUR.

Zmiany w aktach delegowanych: zgodnie z propozycją dostosowane zostaną akty delegowane dotyczące Taksonomii UE, co ma na celu uproszczenie i dostosowanie wymogów sprawozdawczych do aktualnych realiów gospodarczych.

Kluczowe proponowane zmiany w Dyrektywie CSDD

W zakresie Dyrektywy dotyczącej należytej staranności przedsiębiorstw Komisja Europejska proponuje następujące zmiany:

Przesunięcie terminu transpozycji Dyrektywy: państwa członkowskie będą miały dodatkowy rok na wdrożenie przepisów do krajowego porządku prawnego, tj. do 26 lipca 2027 roku.

Opóźnienie rozpoczęcia stosowania wymogów dla największych przedsiębiorstw: termin wdrożenia obowiązków dla spółek z pierwszej fali ma zostać przesunięty o jeden rok, tj. z 26 lipca 2027 roku na 26 lipca 2028 roku.

Zmniejszenie częstotliwości oceny partnerów biznesowych: Komisja proponuje ograniczenie częstotliwości oceny partnerów biznesowych, co oznacza, że przedsiębiorstwa będą musiały przeprowadzić ocenę swoich partnerów biznesowych tylko raz na 5 lat, zamiast co roku.

Usunięcie obowiązku zakończenie współpracy jako środka ostatecznego: Komisja zdecydowała się usunąć obowiązek zakończenia współpracy z partnerem biznesowym jako ostateczną formę rozwiązania problemów związanych z naruszeniem praw człowieka lub standardów środowiskowych.

Kluczowe proponowane zmiany w mechanizmie CBAM

W ramach pakietu Omnibus Komisja Europejska proponuje istotne ułatwienia dla małych importerów oraz uproszczenie procedur dla firm objętych mechanizmem dostosowywania cen na granicach, uwzględniającym emisje CO2.

Najważniejsze zmiany obejmują:

Zwolnienie małych importerów z obowiązków CBAM: zaproponowany przez Komisję Europejską nowy próg emisji w wysokości 50 ton CO2 rocznie na importera oznacza, że małe firmy, w tym MŚP, które importują niewielką ilość towarów generujących minimalne emisje CO2, zostaną zwolnione z obowiązku raportowania. Przewiduje się, że ta zmiana wyłączy około 90% wszystkich importerów, a jednocześnie ponad 99% emisji pozostanie objętych mechanizmem.

Uproszczenie procedur: dla przedsiębiorstw objętych mechanizmem Komisja proponuje zmniejszenie obciążeń administracyjnych poprzez łagodniejsze wymogi dotyczące upoważnień, obliczania emisji wbudowanych i raportowania.

Wzmocnienie skuteczności mechanizmu CBAM: proponowane zmiany mają także ograniczyć możliwość obchodzenia mechanizmu przez importerów.

Kluczowe proponowane zmiany w Rozporządzeniu w sprawie InvestEU

Pakiet Omnibus obejmuje również zmiany w regulacjach dotyczących programu InvestEU, który ma na celu wspieranie inwestycji w zrównoważony rozwoju, innowacje i infrastrukturę. Nowe przepisy przewidują:

Zwiększenie rozmiaru gwarancji UE: Wzmocnienie wsparcia finansowego dla inwestycji, co umożliwi większe finansowanie projektów związanych z innowacjami i zrównoważonym rozwojem.

Zwiększenie atrakcyjności podziału funduszy: Lepsze dostosowanie funduszy do potrzeb państw członkowskich, umożliwiając skuteczniejszy podział zasobów.

Uproszczenie obciążeń administracyjnych: zmniejszenie biurokracji, szczególnie w zakresie obowiązków sprawozdawczych, co ułatwi firmom korzystanie z instrumentów finansowych.

Co dalej?

Proponowane zmiany w ramach pakietu Omnibus są obecnie na etapie projektu legislacyjnego, co oznacza, że nie zostały jeszcze przyjęte. Przed ich wejściem w życie będą musiały przejść przez pełny proces legislacyjny w instytucjach Unii Europejskiej. Obejmuje to konsultacje, analizę poprawek oraz ostateczne głosowanie zarówno w Parlamencie Europejskim, jak i Radzie Unii Europejskiej. W związku z tym nie ma jeszcze pewności, które z proponowanych zmian zostaną ostatecznie przyjęte, a które mogą zostać zmodyfikowane lub odrzucone.

Na obecnym etapie obowiązują dotychczasowe przepisy, w tym ustawa o rachunkowości oraz wszystkie związane z tymi regulacjami sankcje. Firmy, które są zobowiązane do raportowania zgodnie z aktualnymi regulacjami, nadal muszą przestrzegać obecnych wymogów i terminów sprawozdawczych.

Zmiany zawarte w projekcie Omnibus mogą, po ich finalizacji, wpłynąć na sposób raportowania i obowiązki przedsiębiorstw, jednak na chwilę obecną, obowiązujące przepisy pozostają w mocy. Warto śledzić rozwój sytuacji i być gotowym na ewentualne dostosowania w przypadku przyjęcia nowych regulacji lub ich braku przyjęcia.

Wytyczne OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych dotyczące odpowiedzialnego prowadzenia działalności biznesowej to zestaw zaleceń opracowanych przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (z ang. Organisation for Economic Co-operation and Development), które wskazują firmom, jak prowadzić działalność w sposób etyczny i zgodny z normami międzynarodowymi.

Znaczenie Wytycznych OECD
Wytyczne OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych stanowią fundament odpowiedzialnego zarządzania i działalności biznesowej na całym świecie. Obejmują one szeroki wachlarz zasad i standardów, które mają na celu zapewnienie firmom wsparcia w zarządzaniu ich wpływem na społeczeństwo, środowisko i gospodarkę. Wytyczne te pomagają firmom we wdrażaniu zasad zrównoważonego rozwoju, w tym w zakresie ochrony praw człowieka, środowiska naturalnego, przejrzystości działań oraz zarządzania łańcuchem dostaw. Choć Wytyczne są zaleceniami, to ich przestrzeganie jest istotne nie tylko w kontekście etycznym, ale także w obliczu rosnących wymagań regulacyjnych na całym świecie.

Kluczowe obszary Wytycznych OECD
Wytyczne OECD obejmują 11 głównych zasad, które przedsiębiorstwa wielonarodowe
powinny przestrzegać, aby działać odpowiedzialnie. Do najistotniejszych obszarów należą:

1. Poszanowanie praw człowieka i praw pracowniczych
   Firmy muszą przestrzegać podstawowych praw człowieka, co oznacza między innymi eliminację wszelkiej dyskryminacji, zapewnienie równości płci, a także przestrzeganie wolności związków zawodowych. Zgodnie z Wytycznymi OECD, przedsiębiorstwa mają także obowiązek zapewnienia godnych warunków pracy i przestrzegania praw pracowników.
2. Ochrona środowiska
   Wytyczne OECD nakładają na firmy obowiązek działań zgodnych z zasadami zrównoważonego rozwoju, co obejmuje zarówno ochronę środowiska naturalnego, jak i minimalizowanie negatywnego wpływu działalności gospodarczej na ekosystem. Oznacza to m.in. odpowiedzialne gospodarowanie zasobami naturalnymi, redukcję emisji spalin i gazów cieplarnianych oraz dbanie o bioróżnorodność.
3. Zarządzanie łańcuchem dostaw
   Firmy muszą zapewnić, że ich dostawcy przestrzegają tych samych standardów odpowiedzialności społecznej i ekologicznej. Praktyki te obejmują zarówno wybór odpowiednich partnerów biznesowych, jak i monitorowanie działań dostawców, aby upewnić się, że ich działalność jest zgodna z etycznymi normami.
4. Transparentność i raportowanie
   Firmy mają obowiązek regularnie raportować o swoich działaniach w zakresie odpowiedzialności społecznej i środowiskowej. Dzięki temu interesariusze – w tym klienci, inwestorzy, organizacje pozarządowe czy rządy – mają pełny wgląd w działalność przedsiębiorstw, co pozwala na monitorowanie ich wpływu na otoczenie.
5. Zwalczanie korupcji
   Wytyczne OECD nakładają również obowiązek przeciwdziałania korupcji. Przedsiębiorstwa
   powinny wprowadzać wewnętrzne procedury i zasady, które zapobiegają oszustwom
   i korupcyjnym praktykom. Działania te mają na celu zapewnienie transparentności
   w transakcjach biznesowych oraz utrzymanie etycznych standardów w kontaktach
   handlowych.
   

Wytyczne OECD, a zrównoważony rozwój
Zrównoważony rozwój stanowi centralny punkt Wytycznych OECD. Firmy, które przestrzegają tych zasad, przyczyniają się do realizacji celów zrównoważonego rozwoju, takich jak ochrona środowiska, równość społeczna czy poprawa jakości życia. Przedsiębiorstwa, które wdrażają te zasady, nie tylko minimalizują ryzyka związane z działalnością na rynku międzynarodowym, ale również stają się liderami odpowiedzialnego biznesu, co z kolei przyczynia się do ich długofalowego sukcesu.

Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS) opierają się na trzech kluczowych zasadach: podejściu opartym na łańcuchu wartości, podwójnej istotności oraz zasadzie należytej staranności. Każda z nich odgrywa istotną rolę w tworzeniu kompleksowego i przejrzystego systemu raportowania ESG, jednak to właśnie należyta staranność wskazuje na konieczność całościowego zarządzania ryzykami i wpływami przedsiębiorstwa – zarówno w jego bezpośredniej działalności, jak i w całym łańcuchu wartości.

Należyta staranność (z ang. Due Diligance), jako kluczowa zasada wynikająca z ESRS, stawia przed przedsiębiorstwami wymóg systematycznego identyfikowania i zarządzania negatywnymi skutkami ich działalności oraz poszukiwania sposobów na zwiększenie pozytywnego wpływu.

Należyta staranność według ESRS
W ESRS należyta staranność pełni centralną rolę jako mechanizm zapewniający odpowiedzialne zarządzanie wpływem przedsiębiorstwa na środowisko, społeczeństwo i ład korporacyjny. Zasada ta odnosi się nie tylko do działalności przedsiębiorstwa, ale również do jej całego łańcucha wartości – dostawców, partnerów biznesowych i klientów.
ESRS precyzują, że należyta staranność powinna obejmować:
– Identyfikację ryzyk i szans w obszarze ESG
– Zapobieganie i minimalizowanie negatywnego wpływ działalności przedsiębiorstwa
– Monitorowanie działań i ich wyników
– Transparentne raportowanie, które buduje zaufanie interesariuszy

Należyta staranność w kontekście międzynarodowych wytycznych
Zasada należytej staranności zawarta w ESRS jest ściśle związana z globalnymi standardami i wytycznymi, które wspierają odpowiedzialne praktyki biznesowe. W szczególności ESRS odwołują się do Wytycznych OECD dla przedsiębiorstw wielonarodowych oraz Wytycznych ONZ dotyczących biznesu i praw człowieka, które stanowią fundament dla firm podejmujących działania na rzecz zrównoważonego rozwoju.

Kluczowe elementy należytej staranności
Proces należytej staranności zgodny z ESRS to kompleksowe podejście do zarządzania wpływem firmy, które obejmuje:

1. Analizę ryzyk i wpływów

Identyfikację wszystkich aspektów działalności, które mogą mieć wpływ na środowisko, społeczeństwo oraz ład korporacyjny, zarówno w działalności własnej, jak i w całym łańcuchu wartości.

2. Działania zapobiegawcze i naprawcze

Wdrażanie strategii minimalizujących negatywny wpływ działalności, takich jak redukcja emisji, etyczne podejście do pracy i poszanowania praw człowieka.

3. Współpracę z interesariuszami

Angażowanie partnerów biznesowych, klientów i dostawców w działania na rzecz zrównoważonego rozwoju.

4. Raportowanie i monitorowanie wyników

Zbieranie danych i publikowanie raportów ESG zgodnych z wymogami ESRS, które są podstawą do budowy transparentnego wizerunku firmy.

Jak wdrożyć należytą staranność w przedsiębiorstwie?

1. Przyjęcie międzynarodowych standardów

Opieranie działań na Wytycznych OECD oraz Wytycznych ONZ, które dostarczają wytycznych dotyczących odpowiedzialnego zarządzania.

2. Opracowanie polityki z obszaru ESG

Włączenie zasad należytej staranności do strategii przedsiębiorstwa i wdrożenie mechanizmów zarządzania ryzykiem.

3. Edukacja i zaangażowanie pracowników

Budowanie kultury organizacyjnej, która promuje odpowiedzialne postawy i działania w obszarze ESG.

4. Regularne raportowanie

Zgodnie z wymogami ESRS, obejmujące kluczowe dane dotyczące wpływu przedsiębiorstwa na środowisko i społeczeństwo.